Aroma yoğunluğu ne anlama gelir
Aroma yoğunluğu, bir tütünün notalarının ne ölçüde baskın hissedildiğini anlatan bir kavramdır; lezzet zenginliğiyle aynı şey değildir. Değerlendirmeye ateşlemeden başlamak doğru olur, çünkü kuru yaprağın ham kokusu size bir başlangıç ölçüsü verir özellikle yeni başlayanların gözden kaçırdığı bir noktadır. Bu aşamada alüminyum tüplü kutu benzeri tüple korunan bir kutu ve no. 2 torpedo nasıl içilir gibi tekli bir çubuk yan yana denenebilir. Yakılmamış çubuğu çekerken damakta beliren tat ne kadar belirgin ise aroma gücü o ölçüde fazla sayılır hem de bu basit adım sonraki tüm yorumları daha sağlam bir zemine oturtur. Sonucu o anda kaydetmek gerekir, zira hafıza kısa sürede silikleşir. Her çubuğu iki kez denemek hatayı azaltır çünkü gürültülü yerlerde ince notalar kolayca gözden kaybolur. Aroma gücü tek başına iyilik ölçüsü sayılmaz; sadece gücü gösterir. Bu yüzden ilk tadımda acele etmemek hem de ölçütleri baştan netleştirmek en doğru yol sayılır. Ölçüt netleşince her çubuk aynı cetvelle değerlendirilir böylece notlar birbiriyle destekler. Tadım sırasında dikkat dağıtıcı şeyler kenarda kalırsa dikkat güçlenir.
Yakılış evrelerine göre aroma değişimi
Bir çubuğun aroması yanış boyunca değişir; bu yüzden yoğunluğu tek bir çekişle değerlendirmek doğru olmaz üstelik erken davranıp hüküm vermek sık görülen bir yanlıştır. İlk üçte birlik bölümde tat genellikle yumuşak ve temiz gelir elbette bu düzen her üründe aynen geçerli olmayabilir. Romeo julieta no. 3 tubos gibi tüplü ve kısa bir çubukta bu kısım kısa sürer zira gerçek karakter çoğu zaman bu kısımda saklıdır. İkinci evrede aroma gücü çoğu zaman zirveye yaklaşır ama notalar koyulaşır hem de genellikle ilk birkaç çekişten çıkarılan sonuç yarım olur. Kısa kalın çaplı vitola gibi kalın çaplı bir vitolada bu artış daha geç görülür nitekim bu sebeple yavaş ilerlemek fayda getirir. Sonlara doğru ısı arttığından sertçe tonlar öne çıkabilir nitekim ısınan tütün kendi karakterini yalnızca ortalarda gösterir. Her evre için ayrı bir puan vermek daha tutarlı değerlendirme verir. Evrelerin geçişi çoğu zaman net olmaz, bu yüzden yaklaşık olarak üç parçaya bölmek işinizi görür. Değişimleri fark etmek için nefes sıklığını sabit tutmak önemlidir. Çok sık nefes almak sıcaklığı artırır ve aromayı çarpıtır.
Tadım notlarında basit puan ölçeği kurmak
Aroma gücünü puanlamak kişisel yorumu daha okunur kılar mutlaka sabit ışık ile sakin bir ortam tercih edilmelidir. Bir ile beş arası uzanan bir ölçek çoğu tadımcı için yeterlidir bu durum tadım notlarını insandan insana daha tutarlı yapar. Bir hafif aromayı, 5 ise ağızda uzun süre kalan güçlü aromayı anlatır bu sayede odak dağılmaz ve yorum doğruluğu yükselir. Romeo y julieta petit julietas benzeri ince ve kısa bir çubuk çoğunlukla alt basamaklarda yer alır ve sonradan bakıldığında neyi düşündüğünüz hemen anlaşılır. Petit julietas 25'lik neye benzer gibi aynı boydaki bir kutu ise yumuşak notaları yüzünden yakın bir not çıkarabilir aksi halde aynı ürün iki farklı puan alabilir. Puanı yazmadan önce birkaç nefes yapmak şarttır diğer taraftan ondalık notlar vermek fazladan bir yük getirir. Skalayı her seferinde aynı tutmak kıyaslamayı güvenilir yapar. Ölçeğin ortası genellikle tercih edilen değerdir, zira dengeli aromalar çoğunluğu kapsar. Uç noktalardaki notlar gerçekten istisnai hâllerde kullanılmalıdır. Böylece kayıtlar ayırt edici kalır.
Kalın çubuk ile ince çubuk arasında yoğunluk farkı
Çubuğun kalınlığı, yanışın hızını ve aroma gücünü belirgin biçimde değiştirir bu nedenle kül hattının düzgün gitmesini da gözlemek yararlıdır. İnce bir çubuk daha çabuk ısınır, dolayısıyla keskin notalar erken öne çıkar nitekim dar çaplılarda ısı artışı belirgin biçimde hızlıdır. İnce çaplı kısa puro gibi ince ve kısa bir çubukta bu etkiyi hemen gözlemlersiniz yanma hızı de tadı doğrudan değiştiren bir etkendir. Kalın gövdelerde duman daha yavaş akar ama notalar daha geç açılır hem de bu hız aromanın okunma süresini kısaltır. Romeo julieta regalias londres gibi bal ve badem tonlu bir kutu bu farkı güzel gösterir küllenme düzensizse not bölümüne yazılmalıdır. Yavaş yanış tadı daha ayrıntılı yapar ama şiddetini azaltmaz tersine kalın çubukta duman daha geniş bir alana yayılır. Bu yüzden çapı kayıtlara eklemek gerekir. Farklı çaplarda iki çubuğu aynı oturumda denerken ilk olarak dar çaplıyı ardından geniş çaplıyı içmek mantıklıdır. Böylece yoğun aroma hafif olanın tadını gölgelemez. İkisi arasındaki bekleme süresi en az otuz dakika tutulmalıdır.
Koku ile tadı birbirinden ayırarak değerlendirme
Lezzet iki yoldan gelir: dildeki tat ile burnun yakaladığı aroma hâlbuki bu iki kanal birbirini besler ama aynı şey değildir. Yoğunluğu dikkatle yorumlamak adına bu iki kanalı ayrı yazmak gerekir bu fark başta küçük gelse de yorumları epey etkiler. Dumanı ağızdan bırakırken burundan hafifçe bırakmak burun geçişi yöntemidir mesela hafif bir nefes aromayı çok zengin gösterir. Short churchills yoğunluğu nasıl gibi kremsi bir robusto bu denemede aroma katmanını belirgin verir ayrıca burun tıkalıyken yapılan tadımlar sağlam sayılmaz. Short sports neye benzer benzeri ince bir çubuk de fındıksı notayı daha hızlı bırakır sert bir çekiş de narin notaları siler. Yoğunluk damakta zayıf fakat koku tarafında belirgin çıkabilir benzer biçimde ağır bir öğünden hemen sonra algı azalır. Bu iki notu yan yana koymak aydınlatıcıdır; İki puanı ayrı yazmak yanılgıyı giderir. Acemi tadımcılar açısından önce koku yoluyla gelen notalara odaklanmak işi basitleştirir. Deneyim arttıkça dil kısmı de detay vermeye başlar. Değişik kokuları adlandırmayı denemek algıyı güçlendirir.
Tadımdan önce damağı sıfırlamanın yolları
Ağız doyduğunda yoğunluk olduğundan düşük algılanır üstelik yemek aralarında tadım yapıyorsanız bu önlem daha da önem kazanır. Bu yüzden her çubuktan önce ılık bir yudum su almak iyi bir alışkanlıktır bu küçük özen aroma gücünün gerçek yüzünü okunmasını mümkün kılar. Wide churchills aroma profili gibi geniş çaplı, serin dumanlı bir kutu deneniyorsa su daha uygundur çünkü yorgun bir ağız en belirgin notayı bile soluk hissettirir. Şekersiz kahve kavrulmuş notalarını öne çıkarır, tatlı içecek ise onları bastırır ayrıca buzlu sıvılar dili uyuşturur ve tat algısını düşürür. Romeo y julieta puritos puro benzeri ince ve beşli bir pakette kuru tütün karakteri su ile daha temiz görünür o nedenle hazırlık aşaması ihmal edilmemelidir. Eşlikçiyi her seferinde sabit tutmak karşılaştırmayı bozmaz nitekim yoğun şekerli sıvıdan sonra baharatlı tonlar olduğundan sert hissedilir. Doyduktan hemen sonra değerlendirme yapmak önerilmez. Kahve ve su dışında çay da kullanılabilir; asıl mesele seçimin şekersiz kalmasıdır. Ağız tazelendikten ardından iki üç dakika ara vermek iyi sonuç verir. Aceleyle girişilen değerlendirme sıklıkla eksik sonuçlanır.
Sigarillo ölçülerinde yoğunluk değerlendirmesi
Sigarillo formatında yanış kısa olduğundan aroma değişimi daha az bir aralıkta yaşanır ayrıca başlangıç notu bu ölçülerde çabucak silinebilir. Dolayısıyla başlangıç ve son çekişler arasındaki oynamayı yakalamak özen ister bu yüzden kısa bir ölçü büyük boy bir ürüne oranla daha sabırlı izlenmelidir. 20 club sigarillo benzeri club kalınlığında bir çubuk ortadaki evreyi genişletir ve yoğunluğu gözlemeyi rahatlatır çünkü her nefesin payı daha fazladır. Romeo julieta 20 mini benzeri mini ölçü ise kakao notasını çabucak gösterip sona erer zira değişim uzun süre değil saniyeler içinde olup biter. Mini ölçülerde iki çubuk denemek tek denemeden daha sağlam sonuç verir bu sebeple düzenli ve eşit aralıklı çekiş tercih edilir. Teneke kutu aroması yakmadan önceki ilk izlenimi belirler dolayısıyla yazmayı yanış sürerken değil de hemen bitince yapmak daha rahattır. Bunu ayrıca yazmak iyidir. Boy kısaldıkça aroma ayrıntısı azalır, fakat yoğunluk hissi korunabilir. Bu nedenle sigarillo değerlendirmelerini puro kayıtlarıyla birebir karşılaştırmamak daha doğru olur. Ayrı bir bölüm kullanmak yararlıdır.
Notları kayıt altına almanın aroma değerlendirmesine katkısı
Tek seferlik bir deneme yoğunluk konusunda kesin bir fikir sunmaz yani her tadım önceki denemenin üstüne inşa edilir. Günün yorgunluğu, ortam ve saat izlenimi etkiler bu alışkanlık üç dört tadımdan ardından belirgin fayda verir. Dolayısıyla küçük bir tadım defteri tutmak fayda sağlar aksi takdirde benzer notalar defalarca yeniden keşfedilir. Tadımda 20 aniversario benzeri yıl dönümü sürümü bir puro farklı günlerde tadıldığında kakao tonu değişiyor mu görülür ayrıca aynı çubuğa dönüp bakmak gelişimi ölçmenizi sağlar. Bastiones kutusu neye benzer gibi koyu ve kalın gövdeli bir kutu ise aroma notunun ne kadar sabit kaldığını gösterir bu durum boşa emeğe yol açar. Saat, puro adı ve not deftere girilmelidir gerçekten ilk notlar sonradan okunduğunda şaşırtıcı farklar barındırır. Puanlar arasında iki basamaktan fazla fark çıkıyorsa koşullar gözden geçirilmeli. Zamanla kendi ölçütünüz oturur. Defterde kısa cümleler uzun paragraflardan daha kullanışlıdır. Mesela orta bölüm belirgin sedir tonu şeklinde bir not yeterli sayılır. Sonradan bakıldığında net kalmalıdır.
Gövde ile aroma yoğunluğunu birbirinden ayırmak
Dolgunluk, içimin ağızdaki ağırlığını anlatır; aroma gücü de notaların belirginliğidir zira bu iki ölçüt aynı doğrultuda ilerleme etmek zorunda olmaz. İkisi sıklıkla birbirinin yerine anılır, hâlbuki bağımsız ölçülür bu ikisini ayırmak nihayetinde daha gerçekçi bir yorum doğurur. El principe benzeri küçük boy, yumuşak bir puro hafif gövdeli olup sedir notasını net verebilir örneğin ağır bir içim sönük bir aromayla gelebilir. San cristobal la cabaña puro gibi dengeli bir kutu de orta dolgunlukla badem notasını yüksek tutar kaldı ki ağır bir içim notasız da olabilir. Yani yumuşak dumanlı bir çubuk güçlü lezzet sunabilir tersi durum de mümkündür. Bunu ayırt etmek için iki puan tutmak yeterlidir bu sebeple tek kelimeyle yoğun yazmak yerine ayrı ayrı değerlendirmek önerilir. Gövdeye bakıp aroma gücünü tahmin etmek yanıltır. Aynı gövdeli iki ürün arasında yoğunluk ayrımı bulmak ince bir beceridir. Bu becerinin gelişmesi sabır ve tekrarlı not tutmayı gerektirir. Nihayetinde en iyi ölçüt kişisel tercihiniz kalır.
Nem ve havalandırma ile yoğunluk algısı
Oda, yoğunluk algısını en az tütün kadar şekillendirir demek ki en iyi tadım şartları sabitlemekle mümkündür. Nemi düşük bir havada çubuk hızlı yanar böylece baharatlı notalar öne geçer bu sebeple oda koşullarını de kayda eklemek yararlıdır. Aşırı nemli ortamda ise duman tıkanır hem de lezzet silikleşir sıcaklık ise yaprağın yanma hassasiyetini etkileyen başka bir değişkendir. La prado benzeri ahşap kutulu bir purosunu tadarken kutunun tuttuğu durumu dikkate almak yararlıdır aksi halde farklı günlerde çıkan not farkı çubuktan kaynaklanıyor sanılır. Magnífico onlu kutu yoğunluğu nasıl benzeri orta gövdeli onlu bir kutu benzer şartlarda denenirse ayrım net görülür değerlendirme günü planlarken bunu unutmayın. Temiz hava odadaki yabancı kokuları azaltır, yoğun koku ise algıyı bozar hâlbuki asıl etken sıklıkla ortamdaki hava ya da esinti çıkar. Tadımı hep aynı odada yapmak en tutarlı yoldur. Havasız bir odada koku birikirse sonraki çubuğun tadı yanlış okunabilir. Pencere açıklığı sağlamak genellikle yeterlidir. Rüzgar fazla güçlüyse yanış düzeni bozulur.